CBAM: giai đoạn chính thức từ 01/01/2026; chứng chỉ bán từ tháng 2/2027 (nền tảng hoạt động từ 01/02/2027); hạn khai báo và nộp chứng chỉ đầu tiên, cho hàng nhập khẩu năm 2026, là 30/09/2027. Giá chứng chỉ quý 3/2026 là €82,32; giá quý 4/2026 chưa được công bố (dự kiến 04/01/2027).
Mới trong tháng 10–11/2026: đề xuất mở rộng CBAM sang hàng hạ nguồn (thép, nhôm) chưa có hiệu lực; vòng đàm phán ba bên đầu tiên ngày 20/10/2026 chưa đạt thỏa thuận, vòng tiếp theo dự kiến 30/11/2026 (theo nguồn thứ cấp).
Việt Nam: QĐ 46/2026/QĐ-TTg về dự án xanh và khung ESG có hiệu lực từ 01/11/2026; Nghị định 396/2026/NĐ-CP về dự án tín chỉ carbon trong nước có hiệu lực từ 12/12/2026; QĐ 42/2026/QĐ-TTg có hiệu lực từ 25/09/2026 với 2.441 cơ sở thuộc danh mục kiểm kê.
Nghĩa vụ pháp lý với chứng chỉ CBAM thuộc nhà khai báo CBAM được ủy quyền tại EU, nhưng nhà xuất khẩu có thể được yêu cầu dữ liệu phát thải.
1. Lộ trình CBAM 2026–2027
Mốc | Nội dung | Nguồn |
|---|---|---|
01/01/2026 | CBAM vào giai đoạn chính thức cho sáu nhóm hàng (xi măng, sắt thép, nhôm, phân bón, điện, hydro); nhập khẩu hàng CBAM cần là nhà khai báo CBAM được ủy quyền, trừ ngưỡng 50 tấn | |
2026 | EC công bố giá chứng chỉ theo quý | |
01/02/2027 | Quốc gia thành viên bắt đầu bán chứng chỉ trên nền tảng trung tâm chung (Điều 20(1)) | |
04/01/2027 | Dự kiến công bố giá quý 4/2026 | EC – Giá chứng chỉ |
Từ 2027 | Giá chứng chỉ tính theo tuần | EC – Giá chứng chỉ |
30/09/2027 | Hạn nộp khai báo và nộp chứng chỉ đầu tiên, cho năm 2026 | EUR-Lex – Quy định (EU) 2025/2083 |
Theo Q&A của EC (bản cập nhật 27/05/2026, mục 1.1), từ 2027 nhà khai báo phải mua mỗi quý ít nhất 50% lượng phát thải hàm chứa của hàng nhập khẩu từ đầu năm. Trang tin CBAM của EC ghi nhận Q&A đã được cập nhật tiếp ngày 15/10/2026; nội dung bản này chưa được đối chiếu lại trong lần cập nhật này, nên doanh nghiệp cần đọc bản mới nhất trên trang của EC.
2. Diễn biến CBAM tháng 9–11/2026
Theo trang tin CBAM của EC (bản đối chiếu cuối tháng 10/2026; chưa ghi nhận thêm thông báo mới của EC trong tháng 11 tại thời điểm cập nhật):
Ngày | Diễn biến |
|---|---|
28/08/2026 | Công bố quy trình truy cập CBAM Registry cho tổ chức xác minh, từ 01/09/2026 |
28/09/2026 | Tài liệu hướng dẫn và video đào tạo cho tổ chức xác minh được công nhận |
30/09/2026 | Tờ thông tin "How do CBAM certificates work?" và webinar về tính toán phát thải, khai báo, chứng chỉ |
30/09/2026 | Đánh giá ngưỡng 50 tấn: giai đoạn 01/04/2025–31/03/2026, ngưỡng sẽ miễn 0,87% phát thải hàm chứa, dưới giới hạn 1% |
05/10/2026 | Công bố giá chứng chỉ quý 3/2026 |
Điểm đáng chú ý là hạ tầng xác minh đang được mở dần: tổ chức xác minh được công nhận bắt đầu có quyền truy cập CBAM Registry và tài liệu hướng dẫn. Đây là tín hiệu cho thấy dữ liệu thực tế đã xác minh sẽ ngày càng được dùng trong khai báo. Nhận định này là diễn giải, không phải thông báo của EC.
3. CBAM mở rộng sang hàng hạ nguồn: đang đàm phán
Đây là nội dung chưa có hiệu lực. Phạm vi sáu nhóm hàng hiện hành (mục 1) không thay đổi cho đến khi có văn bản được thông qua và công bố.
Mốc | Diễn biến | Nguồn |
|---|---|---|
17/12/2025 | Ủy ban châu Âu đề xuất mở rộng CBAM sang khoảng 180 loại sản phẩm hạ nguồn (chủ yếu thép, nhôm) và bổ sung quy định chống lách luật | |
12/06/2026 | Hội đồng EU thống nhất lập trường, nâng phạm vi lên khoảng 200 loại sản phẩm | Mayer Brown |
15/09/2026 | Nghị viện châu Âu thông qua lập trường đàm phán tại phiên toàn thể; phạm vi rộng hơn đáng kể so với đề xuất (nguồn nêu 457 loại trong văn bản, 453 trong bảng so sánh, chưa đối chiếu được) | Mayer Brown |
20/10/2026 | Vòng ba bên đầu tiên chưa đạt thỏa thuận chung; bốn vấn đề còn mở gồm ngưỡng tối thiểu cho sản phẩm nhôm, xử lý phế liệu kim loại, nền tảng bán hàng trực tuyến và giá trị mặc định cho nhóm hàng mới | CBAM Guide, 23/10/2026 (nguồn thứ cấp, dẫn Agence Europe) |
30/11/2026 | Vòng ba bên tiếp theo, dự kiến (chưa xác nhận chính thức) | CBAM Guide, Mayer Brown |
Về thời điểm áp dụng: theo PwC Hà Lan (14/07/2026), đề xuất của Ủy ban nêu ngày áp dụng 01/01/2028 nếu được thông qua. Mình chưa đối chiếu ngày này với văn bản gốc, và ngày áp dụng cuối cùng có thể thay đổi theo kết quả đàm phán.
Giả định và cách kiểm chứng: các mốc trên đến từ hãng luật và nguồn tin chuyên ngành, chưa có thông cáo chính thức của EU được đọc lại. Doanh nghiệp sản xuất bu lông, ốc vít, dây, ống, đồ nội thất kim loại và các hàng thép, nhôm hạ nguồn khác xuất sang EU nên theo dõi kết quả vòng 30/11/2026 trên trang chính thức của EC, Hội đồng EU và Nghị viện
4. Giá chứng chỉ CBAM
Theo EC, giá 2026 là trung bình của giá khớp lệnh đấu giá hạn ngạch EU ETS, công bố theo quý.
Kỳ | Giá (EUR/tCO₂e) | Ngày công bố |
|---|---|---|
Quý 1/2026 | 75,36 | 07/04/2026 |
Quý 2/2026 | 75,28 | 06/07/2026 |
Quý 3/2026 | 82,32 | 05/10/2026 |
Quý 4/2026 | Chưa công bố (tính đến 06/11/2026) | Dự kiến 04/01/2027 |
Giá có thể thay đổi theo thị trường EU ETS. Số liệu chỉ để tham chiếu, không phải dự báo chi phí của doanh nghiệp.
5. Dữ liệu phát thải: giá trị mặc định và dữ liệu thực tế
Theo Q&A của EC (mục 3.7 và 4.25), nhà khai báo có thể khai báo bằng phát thải thực tế đã xác minh hoặc giá trị mặc định khi không có dữ liệu thực tế đã xác minh (không áp dụng cho điện). Giá trị mặc định có mark-up, và Q&A nêu dữ liệu thực tế thường có lợi hơn. EC cũng có tờ thông tin ngày 23/06/2026 về giá trị thực tế so với mặc định. Xem thêm: Pre-Audit CBAM là gì?.
6. Chính sách carbon Việt Nam đến tháng 11/2026
Văn bản / sự kiện | Nội dung đã đối chiếu | Nguồn |
|---|---|---|
NĐ 119/2025/NĐ-CP (hiệu lực 01/8/2025) | Sửa NĐ 06/2022; quy định phân bổ hạn ngạch, vay mượn tối đa 15%, bù trừ tín chỉ tối đa 30% | |
NĐ 29/2026/NĐ-CP (19/01/2026) | Khung pháp lý sàn giao dịch carbon trong nước; thí điểm đến hết 31/12/2028 | |
QĐ 263/QĐ-TTg (09/02/2026) | Phê duyệt tổng hạn ngạch thí điểm cho 110 cơ sở (nhiệt điện, sắt thép, xi măng) | |
Thông tư 11/2026/TT-BNNMT | Quản lý, vận hành hệ thống đăng ký quốc gia về hạn ngạch phát thải và tín chỉ carbon: tài khoản theo mã số thuế, nộp, chuyển, bù trừ, nộp trả hạn ngạch; báo cáo sự cố trong 24 giờ (Điều 23 khoản 3). Ngày ban hành và hiệu lực chưa xác nhận được từ nguồn đã đọc | |
29/06/2026 | Sàn giao dịch carbon trong nước khai trương trên nền tảng HNX | |
25/09/2026 | QĐ 42/2026/QĐ-TTg có hiệu lực, 2.441 cơ sở thuộc danh mục kiểm kê | |
01/11/2026 | QĐ 46/2026/QĐ-TTg (ký 17/09/2026) có hiệu lực: xác định dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn qua tổ chức đánh giá độc lập; khung ESG với số tiêu chí tự nguyện tối thiểu theo quy mô. Chính sách hỗ trợ lãi suất 2%/năm không nằm trong quyết định này | |
12/12/2026 | NĐ 396/2026/NĐ-CP có hiệu lực: thủ tục đăng ký, cấp tín chỉ, thay đổi, hủy đăng ký và chuyển tiếp với dự án tín chỉ carbon trong nước | Toàn văn NĐ 396/2026/NĐ-CP |
Tình hình giao dịch. Theo Dân trí (29/09/2026), sau gần ba tháng sàn ghi nhận 7 giao dịch với 1.310 hạn ngạch, tổng giá trị khoảng 174,8 triệu đồng, trong biên độ khoảng 130.000–136.000 đồng/tấn CO₂ tương đương, trên tổng hạn ngạch VN2025 511.473.846 tCO₂e cho 110 cơ sở (2025–2026). Mình chưa tìm thấy số liệu công bố mới hơn mốc 16/09/2026; HNX chặn truy cập tự động nên cần xem số liệu mới nhất trực tiếp trên website HNX. Giai đoạn 2025–2028 là thí điểm, dự kiến vận hành chính thức từ 2029.
Nhận định thị trường. Vietstock (01/10/2026) dẫn ý kiến cho rằng thanh khoản thấp là đặc điểm dễ dự báo của thị trường mới, và giá tín chỉ trong nước chưa có trần hay biên độ cố định mà do bên mua và bán thỏa thuận. Đây là nhận định của nguồn trên, không phải quy định.
7. Việc doanh nghiệp xuất khẩu nên làm
Phần này là đề xuất thực hành của VDS, không phải quy định.
Xác nhận vai trò: hỏi khách hàng EU ai là nhà khai báo CBAM được ủy quyền và họ cần dữ liệu gì, theo định dạng nào.
Lập lịch cho mốc 30/09/2027: làm ngược từ hạn nộp để chốt thời điểm cung cấp dữ liệu.
Chuẩn hóa dữ liệu phát thải theo cơ sở và sản phẩm: chuẩn bị cho xác minh bởi tổ chức xác minh được công nhận.
Rà soát mã hàng hạ nguồn: nếu sản xuất hàng thép, nhôm hạ nguồn, theo dõi kết quả đàm phán ngày 30/11/2026 để biết phạm vi có thể mở rộng.
Rà soát nghĩa vụ trong nước: kiểm tra tên cơ sở trong danh mục QĐ 42/2026 và nhóm nghĩa vụ kiểm kê, hạn ngạch; nếu có dự án đầu tư xanh, đối chiếu QĐ 46/2026 và NĐ 396/2026.
Theo dõi văn bản mới: Q&A và hướng dẫn của EC được cập nhật thường xuyên.
8. Câu hỏi thường gặp
Chứng chỉ CBAM bán từ khi nào? Từ tháng 2/2027; nền tảng hoạt động từ 01/02/2027 (Q&A của EC; Điều 20(1) Quy định (EU) 2023/956 sửa đổi).
Hạn khai báo CBAM đầu tiên là khi nào? 30/09/2027, cho hàng nhập khẩu năm 2026.
Giá chứng chỉ CBAM mới nhất là bao nhiêu? Quý 3/2026: €82,32/tCO₂e, công bố ngày 05/10/2026. Giá quý 4/2026 chưa được công bố tính đến 06/11/2026.
CBAM đã áp dụng cho hàng hạ nguồn như bu lông, ốc vít chưa? Chưa. Đề xuất mở rộng đang trong đàm phán ba bên; vòng đầu ngày 20/10/2026 chưa đạt thỏa thuận và vòng tiếp theo dự kiến 30/11/2026 (theo nguồn thứ cấp).
Sàn giao dịch carbon Việt Nam đã hoạt động chưa? Đã khai trương ngày 29/06/2026 trên nền tảng HNX; số liệu công bố gần nhất mình tìm được (đến 16/09/2026) là 7 giao dịch, 1.310 hạn ngạch, thanh khoản còn thấp.
QĐ 42/2026/QĐ-TTg có hiệu lực từ khi nào? Từ 25/09/2026, với 2.441 cơ sở thuộc danh mục kiểm kê, theo VNCPC.
QĐ 46/2026/QĐ-TTg và NĐ 396/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ khi nào? QĐ 46/2026/QĐ-TTg từ 01/11/2026; NĐ 396/2026/NĐ-CP từ 12/12/2026.
9. Nhận tư vấn
VDS hỗ trợ doanh nghiệp xuất khẩu rà soát yêu cầu CBAM, chuẩn bị dữ liệu phát thải và đánh giá nghĩa vụ trong nước. Đăng ký tư vấn sơ bộ để nhận danh sách việc cần chuẩn bị theo ngành hàng.
Nguồn tham khảo
Bài viết mang tính thông tin, tổng hợp từ nguồn công khai đến ngày 06/11/2026, không phải tư vấn pháp lý. Quy định và hướng dẫn có thể thay đổi; doanh nghiệp nên đối chiếu văn bản gốc và xác nhận với nhà nhập khẩu, cơ quan quản lý trước khi quyết định.
