Chia sẻ quy trình chuẩn – Cập nhật pháp lý – Đồng hành cùng doanh nghiệp Việt kiểm kê khí nhà kính hiệu quả
Trong bối cảnh Việt Nam đã cam kết đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, kiểm kê khí nhà kính không chỉ là trách nhiệm pháp lý mà còn là bước đi chiến lược để doanh nghiệp tối ưu hoạt động và nâng cao năng lực cạnh tranh.
MỤC LỤC BÀI VIẾT
1. Kiểm kê khí nhà kính: Yêu cầu pháp lý và bối cảnh hiện tại
2. Lộ trình pháp lý doanh nghiệp cần tuân thủ
3. Quy trình kiểm kê khí nhà kính cấp cơ sở
4. Những lưu ý quan trọng khi xây dựng báo cáo kiểm kê
5. Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì?
1. Kiểm kê khí nhà kính: Yêu cầu pháp lý và bối cảnh hiện tại
Việt Nam là một trong số các quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề bởi biến đổi khí hậu. Vì vậy, việc kiểm kê và giảm phát thải khí nhà kính đã trở thành nội dung bắt buộc trong các cam kết quốc tế và chính sách trong nước. Cụ thể, theo Nghị định 06/2022/NĐ-CP, các cơ sở sản xuất, kinh doanh có mức phát thải trên ngưỡng quy định sẽ phải thực hiện kiểm kê và báo cáo phát thải định kỳ.
Quyết định 01/2022/QĐ-TTg và mới đây là Quyết định 13/2024/QĐ-TTg đã công bố danh mục ngành nghề, cơ sở phát thải phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính từ 01/10/2024, bao gồm các lĩnh vực: năng lượng, sản xuất công nghiệp, giao thông vận tải, nông nghiệp và chất thải.
Việc không tuân thủ các quy định kiểm kê có thể dẫn đến hậu quả pháp lý như: bị xử phạt hành chính, bị loại khỏi danh sách cấp phép hoạt động, hoặc bị gián đoạn trong chuỗi cung ứng quốc tế – đặc biệt với các thị trường có yêu cầu ESG khắt khe.
Do đó, kiểm kê khí nhà kính không còn là lựa chọn, mà là nghĩa vụ bắt buộc mà doanh nghiệp cần thực hiện sớm để tránh bị động.
2. Lộ trình pháp lý doanh nghiệp cần tuân thủ
Việc lập và nộp báo cáo kiểm kê khí nhà kính không chỉ là yêu cầu pháp lý bắt buộc, mà còn tuân theo một lộ trình thời gian cụ thể đã được Chính phủ quy định rõ qua các văn bản như Nghị định 06/2022/NĐ-CP, Quyết định 13/2024/QĐ-TTg, Nghị định 119/2025/NĐ-CP và Thông tư 17/2022/TT-BTNMT. Doanh nghiệp cần lưu ý 3 mốc quan trọng dưới đây:
Mốc 1 – Ngày 31/3/2025:
Đây là thời hạn nộp báo cáo kiểm kê khí nhà kính năm 2024. Báo cáo này được xem là bước khởi đầu trong chu trình đánh giá phát thải của doanh nghiệp, giúp nhận diện toàn diện các nguồn phát thải trong tổ chức. Việc lập báo cáo cần tuân thủ đúng các hướng dẫn kỹ thuật từ Thông tư 17/2022/TT-BTNMT, bao gồm xác định ranh giới kiểm kê, thu thập dữ liệu, áp dụng hệ số phát thải và đảm bảo kiểm soát chất lượng dữ liệu.Mốc 2 – Ngày 31/12/2025:
Sau khi hoàn tất báo cáo kiểm kê, doanh nghiệp cần xây dựng và nộp Kế hoạch giảm nhẹ phát thải khí nhà kính cho giai đoạn 2026–2030. Đây là tài liệu mang tính định hướng dài hạn, yêu cầu doanh nghiệp xác định các giải pháp giảm phát thải cụ thể, lượng hóa mục tiêu, đánh giá tính khả thi và lồng ghép vào quy trình vận hành thực tế. Kế hoạch này không chỉ thể hiện trách nhiệm môi trường mà còn là công cụ chiến lược để doanh nghiệp tiếp cận các nguồn tài chính xanh và nâng cao vị thế trong chuỗi cung ứng bền vững.Mốc 3 – Từ 31/3/2027 trở đi:
Doanh nghiệp sẽ chuyển sang chế độ báo cáo hằng năm về kết quả thực hiện kế hoạch giảm phát thải đã đăng ký. Các báo cáo này phải được nộp trước ngày 31/3 mỗi năm và sẽ là căn cứ để cơ quan quản lý đánh giá mức độ thực hiện cam kết cũng như hiệu quả của các biện pháp giảm phát thải. Việc duy trì báo cáo định kỳ không chỉ giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực quản trị phát thải mà còn tăng tính minh bạch trong các báo cáo ESG và tiếp cận thị trường carbon trong tương lai. Sau khi nộp báo cáo tại mốc 2, doanh nghiệp sẽ bước vào chu trình theo dõi và báo cáo kết quả thực hiện kế hoạch giảm phát thải. Thay vì nộp báo cáo 2 năm/lần, từ 2027 trở đi, doanh nghiệp cần nộp báo cáo kết quả hằng năm trước ngày 31/3. Các báo cáo này sẽ đối chiếu với mục tiêu đã cam kết trong kế hoạch 2025 và trở thành căn cứ để các cơ quan quản lý đánh giá mức độ tuân thủ với kế hoạch, cũng như hiệu quả của các biện pháp đã triển khai.
Hình. Sơ đồ 3 mốc thời gian nộp báo cáo kiểm kê khí nhà kính và kế hoạch giảm phát thải doanh nghiệp cần nhớ.
3. Quy trình kiểm kê khí nhà kính cấp cơ sở
Để kiểm kê khí nhà kính một cách chính xác và phù hợp với tiêu chuẩn quốc tế, doanh nghiệp cần thực hiện đầy đủ các bước trong lộ trình được hướng dẫn tại ISO 14064, Nghị định 06/2022/NĐ-CP và GHG Protocol. Đây không chỉ là các bước kỹ thuật mà còn là quy trình quản trị carbon giúp doanh nghiệp thiết lập nền tảng vững chắc cho các mục tiêu giảm phát thải lâu dài.
· Bước 1: Xác định ranh giới hoạt động và phương pháp kiểm kê
· Bước 2: Lựa chọn hệ số phát thải
· Bước 3: Lựa chọn & thu thập số liệu hoạt động
· Bước 4: Tính toán phát thải
· Bước 5: Kiểm soát chất lượng
· Bước 6: Đánh giá độ không chắc chắn
· Bước 7: Tính toán lại
· Bước 8: Xây dựng báo cáo
4. Những lưu ý quan trọng khi xây dựng báo cáo kiểm kê
Lập báo cáo kiểm kê khí nhà kính là quá trình phức tạp, yêu cầu sự phối hợp chặt chẽ giữa nhiều phòng ban trong doanh nghiệp. Một số sai sót phổ biến thường gặp bao gồm: lựa chọn sai ranh giới tổ chức, thiếu dữ liệu hoặc áp dụng sai hệ số phát thải, và không ghi chú rõ nguồn số liệu hoặc giả định tính toán.
Ngoài ra, sự thiếu nhất quán giữa các kỳ kiểm kê, hoặc việc sử dụng phương pháp khác nhau cho cùng một chỉ tiêu, có thể khiến báo cáo mất đi tính so sánh và làm giảm độ tin cậy. Trong trường hợp doanh nghiệp bị kiểm tra đột xuất hoặc tham gia thẩm định độc lập, các lỗi này có thể dẫn đến việc phải làm lại toàn bộ báo cáo.
Vì vậy, doanh nghiệp cần thiết lập quy trình kiểm soát nội bộ và hệ thống lưu trữ dữ liệu ngay từ đầu, đồng thời cập nhật liên tục các hướng dẫn kỹ thuật mới từ Bộ Tài nguyên và Môi trường hoặc các tổ chức quốc tế như IPCC, ISO, GHG Protocol.
5. Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì?
Để triển khai kiểm kê khí nhà kính một cách bài bản và hiệu quả, doanh nghiệp cần chuẩn bị từ nền tảng dữ liệu đến nguồn lực tổ chức. Điều này không chỉ giúp đảm bảo tuân thủ pháp lý mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc lập báo cáo chất lượng cao và dễ dàng mở rộng quy mô kiểm kê trong tương lai. Cụ thể, doanh nghiệp nên:
Rà soát các hoạt động có thể phát thải khí nhà kính trong toàn bộ chuỗi giá trị.
Thiết lập sơ bộ ranh giới báo cáo và phân loại các nguồn phát thải theo Scopes 1, 2, 3.
Đào tạo đội ngũ phụ trách môi trường, ESG hoặc quản trị nội bộ về kiến thức kiểm kê.
Tìm kiếm đối tác tư vấn có chuyên môn để đồng hành từ khâu thiết kế hệ thống đến khi lập báo cáo và thẩm định.
Với kinh nghiệm đồng hành cùng nhiều doanh nghiệp trong hành trình chuyển đổi xanh, Công Ty Cổ Phần Giải Pháp Nền Tảng Số cung cấp giải pháp kiểm kê khí nhà kính toàn diện:
Đánh giá nhanh nguy cơ tuân thủ với quy định về KNK
Thu thập dữ liệu và thiết lập hệ thống dòng dữ liệu phát thải
Tính toán và báo cáo theo chuẩn ISO 14064, GHG Protocol, Nghị định 06/2022/NĐ-CP
Tư vấn chuẩn hóa báo cáo kiểm kê và hỗ trợ trong quá trình thẩm định
Thiết lập nền tảng dữ liệu cho quản trị ESG và đăng ký tín chỉ carbon trong tương lai
Hình. Chuyên gia VDS khảo sát kiểm kê khí nhà kính tại Công ty TNHH UNIC TECHNOLOGY (VIỆT NAM)
Chúng tôi không chỉ đơn thuần cung cấp dịch vụ kỹ thuật, mà còn đóng vai trò là đối tác chiến lược giúp doanh nghiệp từng bước làm chủ quá trình kiểm kê khí nhà kính đúng chuẩn, đúng luật và có giá trị ứng dụng dài hạn.
