ISSB Là Gì? Phân Biệt ISSB Và GRI Trong Báo Cáo ESG

Tóm tắt: ISSB (International Sustainability Standards Board) là hội đồng chuẩn mực báo cáo bền vững quốc tế được IFRS Foundation thành lập tháng 11/2021, tập trung vào các thông tin ESG có ảnh hưởng trọng yếu đến giá trị doanh nghiệp (Financial Materiality). GRI (Global Reporting Initiative), thành lập từ 1997, tập trung vào tác động của doanh nghiệp đối với xã hội và môi trường (Impact Materiality). Hai hệ thống không cạnh tranh mà bổ trợ lẫn nhau IFRS Foundation và GRI đã ký Biên bản ghi nhớ (MoU) vào tháng 3/2022 để tăng khả năng tương thích.

1. ISSB Là Gì?

International Sustainability Standards Board (ISSB) là Hội đồng Chuẩn mực Báo cáo Phát triển Bền vững Quốc tế, được thành lập vào tháng 11 năm 2021 bởi IFRS Foundation tổ chức độc lập chịu trách nhiệm phát triển Chuẩn mực Báo cáo Tài chính Quốc tế (International Financial Reporting Standards IFRS).

Việc thành lập ISSB xuất phát từ một thực tế rằng thị trường báo cáo ESG toàn cầu đang tồn tại quá nhiều khung hướng dẫn khác nhau. Doanh nghiệp có thể đồng thời phải tham khảo SASB, CDSB, TCFD, Integrated Reporting Framework, CDP, GRI hoặc nhiều sáng kiến khác. Sự đa dạng này làm gia tăng chi phí tuân thủ, giảm khả năng so sánh giữa các doanh nghiệp và gây khó khăn cho nhà đầu tư trong việc đánh giá rủi ro phát triển bền vững.

Để giải quyết vấn đề này, IFRS Foundation thành lập ISSB với mục tiêu xây dựng một "global baseline" tức một nền tảng chuẩn mực báo cáo phát triển bền vững thống nhất có thể được áp dụng trên phạm vi toàn cầu.

Khác với các khuôn khổ báo cáo trước đây, ISSB không tập trung vào toàn bộ các tác động xã hội và môi trường của doanh nghiệp mà hướng đến việc công bố các thông tin phát triển bền vững có ảnh hưởng trọng yếu đến giá trị doanh nghiệp và quyết định của nhà đầu tư.

2. Mục Tiêu Của ISSB

ISSB được xây dựng nhằm trả lời một câu hỏi rất cụ thể: Những vấn đề phát triển bền vững nào có thể ảnh hưởng đáng kể đến dòng tiền, chi phí vốn, khả năng tạo giá trị và triển vọng tài chính của doanh nghiệp?

Do đó, đối tượng sử dụng chính của ISSB là: nhà đầu tư, cổ đông, ngân hàng, tổ chức tín dụng, quỹ đầu tư, và các bên cung cấp vốn.

Theo IFRS S1, doanh nghiệp phải công bố những rủi ro và cơ hội liên quan đến phát triển bền vững nếu các yếu tố đó có thể ảnh hưởng đến: doanh thu, lợi nhuận, dòng tiền, giá trị doanh nghiệp, khả năng tiếp cận vốn, và triển vọng hoạt động trong ngắn, trung và dài hạn.

Cách tiếp cận này được gọi là Financial Materiality (tính trọng yếu về tài chính).

3. Hai Chuẩn Mực Đầu Tiên Của ISSB

Đến nay, ISSB đã ban hành hai chuẩn mực cốt lõi:

IFRS S1 General Requirements for Disclosure of Sustainability-related Financial Information Chuẩn mực này quy định các nguyên tắc chung để doanh nghiệp xác định và công bố các rủi ro, cơ hội liên quan đến phát triển bền vững có ảnh hưởng đến tình hình tài chính. Đây được xem là "khung xương sống" của toàn bộ hệ thống chuẩn mực ISSB.

IFRS S2 Climate-related Disclosures IFRS S2 tập trung vào các thông tin liên quan đến biến đổi khí hậu, bao gồm: phát thải khí nhà kính, quản trị khí hậu, chiến lược ứng phó, phân tích kịch bản, mục tiêu Net Zero, quản trị rủi ro khí hậu, và chỉ tiêu, mục tiêu. Chuẩn mực này kế thừa gần như toàn bộ cấu trúc của TCFD.

4. GRI Là Gì?

Global Reporting Initiative (GRI) được thành lập năm 1997 và hiện là tổ chức phát triển bộ tiêu chuẩn báo cáo phát triển bền vững được sử dụng rộng rãi nhất trên thế giới.

Khác với ISSB, GRI không được xây dựng bởi IFRS Foundation mà là một tổ chức độc lập phi lợi nhuận có trụ sở tại Amsterdam (Hà Lan).

GRI hướng đến mục tiêu nâng cao tính minh bạch của doanh nghiệp đối với toàn xã hội, chứ không chỉ đối với thị trường vốn.

Hiện nay, hàng chục nghìn doanh nghiệp tại hơn 100 quốc gia đã sử dụng GRI Standards trong báo cáo phát triển bền vững.

5. GRI Tập Trung Vào Điều Gì?

Nếu ISSB đặt câu hỏi "Điều gì ảnh hưởng đến doanh nghiệp?" thì GRI lại đặt câu hỏi "Doanh nghiệp ảnh hưởng đến xã hội và môi trường như thế nào?"

Do đó, GRI yêu cầu doanh nghiệp công bố: phát thải khí nhà kính, tiêu thụ năng lượng, sử dụng nước, đa dạng sinh học, quyền con người, điều kiện lao động, bình đẳng giới, an toàn lao động, tác động đến cộng đồng, đạo đức kinh doanh, và quản trị doanh nghiệp.

Đối tượng sử dụng báo cáo GRI rất rộng, bao gồm: nhà đầu tư, người lao động, khách hàng, cộng đồng, cơ quan quản lý, tổ chức phi chính phủ, nhà cung cấp, và đối tác.

6. Điểm Khác Biệt Cốt Lõi Giữa ISSB Và GRI

Mặc dù đều thuộc lĩnh vực báo cáo phát triển bền vững, ISSB và GRI được xây dựng trên hai triết lý khác nhau.

Tiêu chí	ISSB	GRI
Tổ chức ban hành	IFRS Foundation	Global Reporting Initiative
Đối tượng chính	Nhà đầu tư, tổ chức tài chính	Tất cả các bên liên quan (stakeholders)
Khái niệm trọng yếu	Financial Materiality	Impact Materiality
Câu hỏi trung tâm	ESG ảnh hưởng đến doanh nghiệp như thế nào?	Doanh nghiệp ảnh hưởng đến xã hội và môi trường như thế nào?
Mục tiêu	Hỗ trợ quyết định đầu tư và phân bổ vốn	Minh bạch về tác động và trách nhiệm giải trình
Trọng tâm	Rủi ro và cơ hội tài chính	Tác động kinh tế, môi trường và xã hội
Phạm vi công bố	Chỉ các vấn đề có ảnh hưởng tài chính trọng yếu	Tất cả các tác động trọng yếu đến các bên liên quan

Có thể thấy, sự khác biệt lớn nhất nằm ở khái niệm "materiality" (tính trọng yếu).

ISSB áp dụng Financial Materiality, nghĩa là doanh nghiệp chỉ cần công bố những vấn đề ESG có thể ảnh hưởng đáng kể đến tình hình tài chính và quyết định của nhà đầu tư.

Trong khi đó, GRI áp dụng Impact Materiality, yêu cầu doanh nghiệp báo cáo những tác động đáng kể mà hoạt động của mình gây ra đối với nền kinh tế, môi trường và xã hội, bất kể các tác động đó đã ảnh hưởng đến kết quả tài chính hay chưa.

7. ISSB Và GRI Có Cạnh Tranh Với Nhau Không?

Đây là một trong những hiểu lầm phổ biến nhất.

Thực tế, ISSB và GRI không được thiết kế để thay thế hay cạnh tranh trực tiếp, mà phục vụ hai mục tiêu báo cáo khác nhau.

ISSB trả lời nhu cầu của thị trường vốn: thông tin nào về phát triển bền vững có thể ảnh hưởng đến giá trị doanh nghiệp và quyết định đầu tư.
GRI đáp ứng yêu cầu về trách nhiệm giải trình: doanh nghiệp đã và đang tạo ra những tác động gì đối với môi trường, xã hội và nền kinh tế.

Nhận thấy sự bổ trợ này, tháng 3/2022, IFRS Foundation và GRI đã ký Biên bản ghi nhớ (Memorandum of Understanding MoU) nhằm phối hợp phát triển và tăng cường khả năng tương thích giữa hai hệ thống chuẩn mực. Hai tổ chức cũng thành lập một nhóm kỹ thuật chung để chia sẻ chuyên môn, giảm trùng lặp yêu cầu công bố và hỗ trợ doanh nghiệp áp dụng đồng thời hai bộ tiêu chuẩn. Điều này phản ánh xu hướng hội tụ chuẩn mực (standards interoperability) thay vì phát triển các hệ thống báo cáo tách biệt.

8. Doanh Nghiệp Nên Áp Dụng ISSB Hay GRI?

Câu trả lời không phải là ISSB hoặc GRI, mà trong nhiều trường hợp là ISSB và GRI.

Nếu mục tiêu là đáp ứng yêu cầu của nhà đầu tư, ngân hàng, thị trường vốn hoặc quy định tài chính, ISSB là nền tảng phù hợp vì tập trung vào các rủi ro và cơ hội có ảnh hưởng trọng yếu đến giá trị doanh nghiệp.
Nếu mục tiêu là công bố toàn diện các tác động kinh tế, môi trường và xã hội, đồng thời tăng cường trách nhiệm giải trình với các bên liên quan, GRI là khuôn khổ phù hợp.
Đối với các doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp niêm yết hoặc doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu, việc kết hợp GRI và ISSB đang trở thành xu hướng. GRI cung cấp bức tranh đầy đủ về tác động của doanh nghiệp, trong khi ISSB giúp làm nổi bật các thông tin có ý nghĩa đối với nhà đầu tư và thị trường tài chính.

Kết luận

Sự ra đời của ISSB đánh dấu bước chuyển từ báo cáo ESG mang tính tự nguyện sang một hệ thống công bố thông tin phát triển bền vững gắn chặt với báo cáo tài chính. Trong khi đó, GRI vẫn giữ vai trò là chuẩn mực hàng đầu về minh bạch tác động đối với môi trường và xã hội.

Thay vì xem ISSB và GRI là hai lựa chọn loại trừ lẫn nhau, doanh nghiệp nên hiểu rằng chúng phản ánh hai góc nhìn bổ sung: một bên tập trung vào tác động của các yếu tố bền vững đối với giá trị doanh nghiệp (financial materiality), bên còn lại tập trung vào tác động của doanh nghiệp đối với nền kinh tế, môi trường và xã hội (impact materiality). Việc kết hợp hợp lý hai hệ thống sẽ giúp doanh nghiệp vừa đáp ứng yêu cầu của nhà đầu tư, vừa tăng cường trách nhiệm giải trình với các bên liên quan và nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh chuẩn hóa báo cáo phát triển bền vững đang diễn ra trên toàn cầu.

9. Câu Hỏi Thường Gặp

ISSB là gì? ISSB (International Sustainability Standards Board) là Hội đồng Chuẩn mực Báo cáo Phát triển Bền vững Quốc tế, được IFRS Foundation thành lập tháng 11/2021 nhằm xây dựng một nền tảng chuẩn mực báo cáo bền vững thống nhất toàn cầu, tập trung vào thông tin ESG có ảnh hưởng trọng yếu đến giá trị doanh nghiệp và quyết định của nhà đầu tư.

ISSB và GRI khác nhau như thế nào? Khác biệt cốt lõi nằm ở khái niệm trọng yếu (materiality). ISSB áp dụng Financial Materiality chỉ công bố vấn đề ESG ảnh hưởng đến tài chính doanh nghiệp. GRI áp dụng Impact Materiality báo cáo mọi tác động đáng kể của doanh nghiệp đến kinh tế, môi trường, xã hội, bất kể có ảnh hưởng tài chính hay không.

ISSB và GRI có thể áp dụng đồng thời không? Có. Hai hệ thống không cạnh tranh mà bổ trợ nhau. IFRS Foundation và GRI đã ký Biên bản ghi nhớ (MoU) vào tháng 3/2022 để tăng khả năng tương thích. Nhiều doanh nghiệp lớn, đặc biệt doanh nghiệp niêm yết và tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu, đang áp dụng kết hợp cả hai.

IFRS S1 và IFRS S2 là gì? IFRS S1 quy định các nguyên tắc chung để công bố rủi ro và cơ hội phát triển bền vững ảnh hưởng đến tài chính được xem là khung xương sống của hệ thống ISSB. IFRS S2 tập trung vào công bố thông tin liên quan đến khí hậu, kế thừa cấu trúc của TCFD.

Doanh nghiệp Việt Nam nên chọn ISSB hay GRI? Lựa chọn phụ thuộc vào mục tiêu báo cáo. Doanh nghiệp cần tiếp cận vốn, làm việc với nhà đầu tư hoặc tổ chức tín dụng quốc tế nên ưu tiên ISSB. Doanh nghiệp cần minh bạch toàn diện tác động với các bên liên quan (khách hàng, cộng đồng, đối tác) nên ưu tiên GRI. Doanh nghiệp lớn hoặc tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu thường cần kết hợp cả hai.

GRI được thành lập khi nào và ai vận hành? GRI (Global Reporting Initiative) được thành lập năm 1997, là tổ chức độc lập phi lợi nhuận có trụ sở tại Amsterdam, Hà Lan khác với ISSB được thành lập bởi IFRS Foundation.