Mỗi năm, nông nghiệp Việt Nam tạo ra hàng trăm triệu tấn phụ phẩm như rơm rạ, trấu, vỏ cà phê. Phần lớn trong số này vẫn bị đốt bỏ hoặc phân hủy ngoài môi trường, phát sinh khí Metan và Nitơ Oxit – những loại khí nhà kính có tác động làm nóng lên toàn cầu mạnh hơn CO₂ rất nhiều lần.
Nghịch lý nằm ở chỗ cùng một nguồn sinh khối đó, nếu được chuyển hóa thành Biochar, lại có thể trở thành giải pháp hấp thụ carbon dài hạn.
Hình. Nông dân đốt rơm rạ sau thu hoạch gây lãng phí nguyên liệu sản xuất biochar.
Biochar là than sinh học tạo ra từ quá trình nhiệt phân sinh khối trong điều kiện yếm khí. Thay vì để carbon quay trở lại khí quyển, quá trình này “khóa” carbon vào cấu trúc rắn, giúp lưu trữ trong đất hàng trăm, thậm chí hàng nghìn năm. Khi được bón vào đất, Biochar không chỉ cố định carbon mà còn cải thiện độ tơi xốp, khả năng giữ nước và dinh dưỡng, giảm thất thoát phân bón và phát thải khí nhà kính trong canh tác.
Điểm khiến Biochar được xem là giải pháp dài hạn không nằm ở công nghệ, mà ở logic vòng đời carbon. Sinh khối vốn là carbon từ khí quyển. Nếu bị đốt, carbon trở lại không khí ngay lập tức. Nếu trở thành Biochar, carbon được giữ lại trong đất trong thời gian rất dài, đồng thời tạo giá trị cho nông nghiệp.
Chính vì vậy, Biochar ngày càng được thị trường quốc tế xếp vào nhóm tín chỉ loại bỏ carbon chất lượng cao. Trong bối cảnh doanh nghiệp toàn cầu chịu áp lực giảm phát thải trung và dài hạn, Biochar không phải là “mốt xanh”, mà là một cách tiếp cận thực tế để vừa xử lý phụ phẩm, vừa hấp thụ carbon, vừa tạo giá trị kinh tế.
Hình. Cấu trúc rỗng của Biochar giúp giữ nước, dinh dưỡng và cố định carbon trong đất trồng.
Nếu được triển khai đúng hướng, Biochar có thể trở thành mắt xích quan trọng giữa nông nghiệp tuần hoàn và mục tiêu phát thải ròng bằng 0.
Để biến tiềm năng này thành giá trị thực, yếu tố then chốt không chỉ nằm ở công nghệ Biochar, mà còn ở khả năng đo lường, quản lý và chuẩn hóa dữ liệu carbon đi kèm.
