Khi nhắc đến giảm phát thải và hấp thụ carbon, trồng rừng và các cơ chế bù trừ carbon thường là những giải pháp được nghĩ tới đầu tiên. Tuy nhiên, trong vài năm gần đây, biochar bắt đầu xuất hiện ngày càng nhiều trong các thảo luận về chiến lược Net Zero dài hạn. Sự quan tâm này không đến từ yếu tố “mới”, mà từ những khác biệt mang tính nền tảng so với các giải pháp hấp thụ carbon truyền thống.
Khác biệt nằm ở cách carbon được giữ lại
Hình. Sơ đồ so sánh khả năng lưu trữ carbon dài hạn của Biochar so với sinh khối tự nhiên
Trồng rừng hấp thụ carbon thông qua sinh khối cây trồng. Lượng carbon này phụ thuộc lớn vào vòng đời của rừng và các yếu tố rủi ro như cháy rừng, khai thác hoặc chuyển đổi mục đích sử dụng đất. Nói cách khác, carbon được giữ lại nhưng vẫn mang tính đảo ngược.
Biochar đi theo một hướng khác. Carbon trong sinh khối được chuyển hóa thành dạng rắn ổn định thông qua quá trình nhiệt phân yếm khí và được lưu giữ trong đất trong thời gian rất dài. Chính đặc tính ổn định này khiến biochar được xếp vào nhóm giải pháp loại bỏ carbon dài hạn, thay vì chỉ “trì hoãn phát thải”.
Khác biệt về khả năng đo lường và truy vết
Nhiều dự án bù trừ carbon hiện nay dựa trên mô hình ước tính và giả định tăng trưởng sinh học. Điều này khiến việc đo lường và xác minh lượng carbon hấp thụ phụ thuộc nhiều vào phương pháp luận và điều kiện tự nhiên.
Với biochar, lượng carbon được gắn trực tiếp với đầu vào sinh khối, công nghệ nhiệt phân và sản lượng đầu ra. Nhờ đó, quá trình đo lường, báo cáo và thẩm định có tính truy vết cao hơn, phù hợp với yêu cầu minh bạch ngày càng chặt chẽ của thị trường carbon và các cơ chế khí hậu quốc tế.
Khác biệt về giá trị sử dụng thực tế
Một điểm quan trọng khiến biochar được đánh giá cao là giá trị không chỉ nằm ở tín chỉ carbon. Khi được đưa vào đất, biochar đồng thời cải thiện cấu trúc đất, khả năng giữ nước và dinh dưỡng, góp phần nâng cao hiệu quả canh tác.
Điều này giúp biochar gắn chặt với nông nghiệp tuần hoàn và sinh kế địa phương, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào thị trường bù trừ carbon. Trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp và quốc gia tìm kiếm các giải pháp khí hậu có giá trị kinh tế song hành, đây là lợi thế đáng kể.
Hình. Biochar giúp cải thiện cấu trúc đất, giữ nước và tăng năng suất cây trồng trong nông nghiệp tuần hoàn
Không thay thế, mà bổ sung
Biochar không nhằm thay thế trồng rừng hay các giải pháp bù trừ carbon khác. Thay vào đó, biochar bổ sung vào bức tranh tổng thể như một giải pháp hấp thụ carbon có độ ổn định cao, dễ đo lường và gắn trực tiếp với hoạt động sản xuất nông nghiệp.
Trong các chiến lược Net Zero, khác biệt không nằm ở việc chọn giải pháp “xanh” nào cho đẹp hồ sơ, mà ở khả năng theo dõi, kiểm soát và duy trì kết quả giảm phát thải theo thời gian. Ở góc nhìn này, biochar mở ra một hướng tiếp cận phù hợp với các mục tiêu dài hạn thay vì chỉ đáp ứng yêu cầu ngắn hạn.
VDS tiếp cận biochar và các giải pháp khí hậu từ góc độ dữ liệu và khả năng đo lường, không phải từ câu chuyện truyền thông. Trọng tâm của VDS là giúp doanh nghiệp và dự án xây dựng được hệ thống dữ liệu phát thải – hấp thụ rõ ràng, có thể theo dõi và sử dụng lâu dài cho quản trị, báo cáo và các cơ chế carbon trong tương lai.
