ESG Investing không phải một phương pháp duy nhất đây là hệ sinh thái gồm nhiều chiến lược đầu tư khác nhau: ESG Integration, Negative Screening, Positive Screening và Impact Investing. Hiểu đúng các phương pháp này giúp doanh nghiệp nhận diện chính xác tiêu chí mà các nhà đầu tư tổ chức đang sử dụng để phân bổ vốn và chuẩn bị đúng hướng để tiếp cận dòng vốn xanh.
1. ESG Investing Đang Trở Thành Động Lực Quan Trọng Của Dòng Vốn Toàn Cầu
Trong những năm gần đây, ESG (Environmental, Social and Governance) không còn được xem là một xu hướng đầu tư mang tính lựa chọn mà đang dần trở thành một tiêu chí đánh giá quan trọng trong hoạt động phân bổ vốn của các tổ chức tài chính và nhà đầu tư trên toàn thế giới.
Bất chấp những tranh luận về hiệu quả của ESG cũng như những biến động kinh tế toàn cầu, thị trường đầu tư bền vững vẫn duy trì quy mô rất lớn. Theo báo cáo Sustainable Reality của Morgan Stanley, tổng tài sản được quản lý bởi các quỹ đầu tư bền vững trên toàn cầu đã đạt mức kỷ lục 4,13 nghìn tỷ USD vào cuối năm 2025, tăng 16,3% so với năm trước. Đồng thời, 84% nhà đầu tư tổ chức trên thế giới cho biết họ kỳ vọng tỷ trọng tài sản bền vững trong danh mục đầu tư sẽ tiếp tục gia tăng trong hai năm tới.
Những con số này cho thấy ESG đang ngày càng được xem là một yếu tố hỗ trợ đánh giá chất lượng doanh nghiệp, khả năng quản trị rủi ro và tiềm năng tăng trưởng dài hạn.
Tuy nhiên, một quan niệm phổ biến hiện nay là xem ESG Investing như một phương pháp đầu tư thống nhất. Trên thực tế, ESG Investing là một hệ sinh thái gồm nhiều cách tiếp cận khác nhau, phản ánh các mục tiêu và chiến lược đầu tư riêng biệt của từng tổ chức.
Việc hiểu rõ các phương pháp ESG Investing không chỉ giúp nhà đầu tư xây dựng danh mục đầu tư phù hợp mà còn giúp doanh nghiệp nhận diện những tiêu chí mà thị trường vốn đang ngày càng quan tâm.
2. Từ Đầu Tư Có Trách Nhiệm Đến ESG Investing Hiện Đại
Khái niệm đầu tư bền vững ban đầu xuất phát từ các chiến lược đầu tư có trách nhiệm xã hội (Socially Responsible Investing SRI), trong đó nhà đầu tư chủ yếu loại trừ các ngành nghề được xem là không phù hợp với các giá trị đạo đức như thuốc lá, vũ khí hay cờ bạc.
Tuy nhiên, cùng với sự gia tăng của các rủi ro liên quan đến biến đổi khí hậu, quản trị doanh nghiệp và trách nhiệm xã hội, các nhà đầu tư bắt đầu chuyển từ tư duy "nên đầu tư vào đâu" sang câu hỏi "những yếu tố ESG ảnh hưởng như thế nào đến giá trị doanh nghiệp trong dài hạn".
Chính sự thay đổi này đã thúc đẩy sự phát triển của ESG Investing theo nhiều hướng tiếp cận khác nhau, trong đó nổi bật nhất là bốn nhóm chiến lược gồm ESG Integration, Negative Screening, Positive Screening và Impact Investing.
3. ESG Integration Tích Hợp ESG Vào Quá Trình Phân Tích Đầu Tư
ESG Integration hiện được xem là phương pháp ESG phổ biến nhất trên thị trường tài chính.
Theo cách tiếp cận này, các yếu tố môi trường, xã hội và quản trị được tích hợp trực tiếp vào quá trình đánh giá doanh nghiệp cùng với các chỉ số tài chính truyền thống như doanh thu, lợi nhuận, dòng tiền và khả năng sinh lời.
Các nhà đầu tư sử dụng ESG Integration cho rằng nhiều rủi ro phi tài chính cuối cùng sẽ chuyển hóa thành rủi ro tài chính. Ví dụ:
Doanh nghiệp có phát thải khí nhà kính cao có thể phải đối mặt với chi phí carbon ngày càng lớn.
Các doanh nghiệp thiếu minh bạch trong quản trị có nguy cơ xảy ra gian lận hoặc vi phạm pháp luật.
Những vấn đề liên quan đến lao động hoặc nhân quyền có thể ảnh hưởng đến uy tín thương hiệu và khả năng duy trì chuỗi cung ứng.
Trong bối cảnh các quy định như Cơ chế Điều chỉnh Biên giới Carbon của Liên minh châu Âu (CBAM), các quy định công bố thông tin bền vững hay các yêu cầu về chuỗi cung ứng xanh ngày càng được siết chặt, ESG Integration đang trở thành công cụ giúp nhà đầu tư nhận diện sớm các rủi ro dài hạn.
Điểm cốt lõi của phương pháp này không phải là lựa chọn doanh nghiệp "xanh" mà là đánh giá đầy đủ hơn khả năng tạo ra giá trị bền vững của doanh nghiệp trong tương lai.
4. Negative Screening Sàng Lọc Loại Trừ
Negative Screening là phương pháp ESG có lịch sử lâu đời nhất và vẫn được sử dụng rộng rãi bởi nhiều quỹ đầu tư trên thế giới.
Theo đó, nhà đầu tư loại bỏ khỏi danh mục những doanh nghiệp hoặc ngành nghề không đáp ứng các tiêu chuẩn ESG đã được thiết lập. Các lĩnh vực thường bị loại trừ bao gồm: thuốc lá, cờ bạc, vũ khí, khai thác than, và các doanh nghiệp vi phạm nghiêm trọng về môi trường hoặc nhân quyền.
Ưu điểm của phương pháp này là dễ áp dụng và thể hiện rõ các giá trị mà nhà đầu tư theo đuổi.
Tuy nhiên, Negative Screening cũng tồn tại một số hạn chế. Việc loại bỏ hoàn toàn một ngành nghề hoặc doanh nghiệp không nhất thiết tạo ra sự thay đổi tích cực đối với đối tượng bị loại trừ. Đồng thời, phương pháp này có thể làm giảm mức độ đa dạng hóa danh mục đầu tư.
Do đó, nhiều quỹ đầu tư hiện nay lựa chọn kết hợp Negative Screening với các phương pháp ESG khác nhằm đạt được hiệu quả cân bằng hơn giữa mục tiêu tài chính và mục tiêu phát triển bền vững.
5. Positive Screening Lựa Chọn Doanh Nghiệp Có Thành Tích ESG Tốt Nhất
Nếu Negative Screening tập trung vào việc loại bỏ các doanh nghiệp có hiệu suất ESG thấp thì Positive Screening lại tập trung lựa chọn những doanh nghiệp có thành tích ESG nổi bật trong từng ngành nghề.
Phương pháp này thường được gọi là Best-in-Class Investing.
Ví dụ, thay vì loại bỏ hoàn toàn ngành năng lượng hoặc ngành sản xuất vật liệu, nhà đầu tư sẽ lựa chọn các doanh nghiệp đang dẫn đầu trong việc giảm phát thải khí nhà kính, sử dụng năng lượng tái tạo hoặc nâng cao hiệu quả quản trị.
Triết lý của Positive Screening dựa trên nhận định: "Những doanh nghiệp có khả năng quản trị tốt các vấn đề ESG thường có năng lực quản trị rủi ro cao hơn và khả năng thích ứng tốt hơn với các thay đổi của thị trường."
Cách tiếp cận này không chỉ giúp nhà đầu tư tìm kiếm cơ hội tăng trưởng dài hạn mà còn tạo động lực để các doanh nghiệp liên tục cải thiện hiệu suất ESG nhằm nâng cao sức hấp dẫn đối với thị trường vốn.
6. Thematic Investing Và Impact Investing Hướng Dòng Vốn Vào Các Giải Pháp Phát Triển Bền Vững
Trong số các chiến lược ESG Investing hiện nay, Thematic Investing và Impact Investing được xem là những phương pháp có mức độ cam kết cao nhất đối với các mục tiêu phát triển bền vững.
Thematic Investing
Thematic Investing tập trung đầu tư vào các lĩnh vực được hưởng lợi từ quá trình chuyển đổi xanh và phát triển bền vững. Các chủ đề đầu tư phổ biến bao gồm: năng lượng tái tạo, kinh tế tuần hoàn, công nghệ môi trường, quản lý tài nguyên nước, nông nghiệp bền vững và hạ tầng thích ứng với biến đổi khí hậu.
Impact Investing tiến thêm một bước so với ESG Integration. Ngoài mục tiêu tạo ra lợi nhuận tài chính, nhà đầu tư còn đặt ra các mục tiêu tác động cụ thể đối với môi trường hoặc xã hội, đồng thời yêu cầu các kết quả này phải được đo lường và báo cáo minh bạch.
Các dự án Impact Investing thường tập trung vào: giảm phát thải khí nhà kính, bảo tồn đa dạng sinh học, tăng khả năng tiếp cận nước sạch, nâng cao sinh kế cộng đồng và thúc đẩy chuyển dịch năng lượng.
Ngày càng nhiều tổ chức tài chính đang chuyển sự quan tâm từ các tiêu chí ESG mang tính tuân thủ sang việc đánh giá tác động thực tế của các khoản đầu tư đối với môi trường và xã hội.
7. So Sánh 4 Phương Pháp ESG Investing
Phương pháp | Mục tiêu chính | Cơ chế hoạt động | Phù hợp với | Hạn chế chính |
|---|---|---|---|---|
ESG Integration | Quản trị rủi ro dài hạn | Tích hợp ESG vào phân tích tài chính | Quỹ đầu tư chủ động | Phụ thuộc chất lượng dữ liệu ESG |
Negative Screening | Phù hợp giá trị đạo đức | Loại trừ ngành/doanh nghiệp không đạt chuẩn | Quỹ tôn giáo, quỹ công | Giảm đa dạng hóa danh mục |
Positive Screening | Tìm kiếm doanh nghiệp ESG tốt nhất | Chọn top ESG trong từng ngành | Quỹ chủ động, thematic | Chi phí nghiên cứu cao |
Impact Investing | Tạo tác động môi trường/xã hội đo lường được | Đầu tư có mục tiêu tác động cụ thể | Quỹ phát triển, tổ chức phi lợi nhuận | Thanh khoản thấp hơn, khó đo lường |
8. Điều Gì Đang Thay Đổi Đối Với Doanh Nghiệp?
Sự phát triển của ESG Investing đang tạo ra những thay đổi đáng kể trong cách doanh nghiệp được đánh giá bởi các nhà đầu tư và tổ chức tài chính.
Trước đây, hiệu quả tài chính thường là tiêu chí gần như duy nhất được xem xét trong quá trình ra quyết định đầu tư. Ngày nay, các nhà đầu tư ngày càng quan tâm đến khả năng quản trị các rủi ro ESG và mức độ sẵn sàng của doanh nghiệp trước các thách thức về khí hậu, tài nguyên và trách nhiệm xã hội.
Theo khảo sát Sustainable Signals 2025, phần lớn các nhà đầu tư tổ chức xem tính bền vững là một công cụ quan trọng trong quản trị rủi ro đầu tư và duy trì khả năng tạo giá trị dài hạn.
Điều này đồng nghĩa với việc các doanh nghiệp cần chuẩn bị cho những yêu cầu ngày càng khắt khe liên quan đến: kiểm kê và quản lý phát thải khí nhà kính, công bố thông tin ESG, quản trị chuỗi cung ứng bền vững, quản lý rủi ro môi trường và xã hội, và xây dựng lộ trình chuyển đổi xanh và Net Zero.
Doanh nghiệp càng chủ động xây dựng hệ thống dữ liệu ESG minh bạch thì càng có lợi thế trong việc tiếp cận các nguồn vốn xanh, quỹ đầu tư ESG và các đối tác quốc tế.
9. Câu Hỏi Thường Gặp
ESG Investing có khác với đầu tư truyền thống không? ESG Investing không loại bỏ mục tiêu sinh lời tài chính mà bổ sung thêm lớp đánh giá rủi ro và cơ hội phi tài chính (môi trường, xã hội, quản trị) vào quy trình ra quyết định đầu tư. Nhà đầu tư sử dụng ESG để đánh giá đầy đủ hơn khả năng tạo giá trị dài hạn của doanh nghiệp.
Doanh nghiệp Việt Nam có thể tiếp cận quỹ ESG quốc tế không? Có, nhưng cần đáp ứng yêu cầu về công bố thông tin ESG theo các chuẩn quốc tế như GRI, IFRS S1-S2, hoặc TCFD. Doanh nghiệp có hệ thống kiểm kê khí nhà kính, báo cáo ESG minh bạch và lộ trình Net Zero rõ ràng sẽ có lợi thế đáng kể trong mắt các nhà đầu tư ESG quốc tế.
ESG Integration là gì và tại sao đây là phương pháp phổ biến nhất? ESG Integration là phương pháp tích hợp các yếu tố môi trường, xã hội và quản trị vào quy trình phân tích tài chính truyền thống. Đây là phương pháp phổ biến nhất vì nó không yêu cầu loại trừ ngành nghề hay thay đổi cấu trúc danh mục, mà chỉ bổ sung thêm chiều phân tích rủi ro phù hợp với hầu hết mọi loại quỹ đầu tư.
Negative Screening và Positive Screening khác nhau thế nào? Negative Screening loại trừ các doanh nghiệp hoặc ngành không đạt tiêu chuẩn ESG (ví dụ: thuốc lá, than đá). Positive Screening ngược lại giữ lại tất cả các ngành nhưng chỉ chọn doanh nghiệp có thành tích ESG tốt nhất trong mỗi ngành (Best-in-Class). Positive Screening tạo ra cạnh tranh cải thiện ESG trong nội bộ ngành, trong khi Negative Screening loại ngành hoàn toàn.
Impact Investing khác gì với ESG Integration? ESG Integration dùng tiêu chí ESG để đánh giá và lựa chọn doanh nghiệp nhằm tối ưu hóa lợi nhuận tài chính có điều chỉnh rủi ro. Impact Investing đặt thêm mục tiêu tạo ra tác động xã hội hoặc môi trường cụ thể và đo lường được song song với mục tiêu tài chính. Impact Investing thường chấp nhận lợi nhuận thấp hơn để đổi lấy tác động xã hội cao hơn.
Nguồn Tham Khảo
Global Sustainable Investment Alliance (GSIA) Global Sustainable Investment Review: https://www.gsi-alliance.org
Sustainable Fund Returns Slightly Below Traditional Peers in Second Half of 2025: https://www.morganstanley.com/insights/articles/sustainable-fund-performance-second-half-2025
IFRS Sustainability Disclosure Standards (S1, S2): https://www.ifrs.org/sustainability
GRI Standards: https://www.globalreporting.org/standards
Bài viết được biên soạn bởi đội ngũ chuyên gia VDS. Thông tin phản ánh dữ liệu thị trường tính đến thời điểm cập nhật.
