Ngày 17/09/2026 tại Cần Thơ, hội thảo về tài chính bền vững cho nông nghiệp phát thải thấp tại Đồng bằng sông Cửu Long do VCCI Chi nhánh ĐBSCL và IIX (Impact Investment Exchange) tổ chức. Ông Lê Vũ Hoàng Lân, chuyên gia kinh tế xanh và phát thải thấp, trình bày tham luận về thực trạng, cơ hội và thách thức, với thông điệp chính: vốn xanh chỉ đến khi giảm phát thải trở thành một mô hình kinh doanh có thể kiểm chứng.
Hội thảo bàn về điều gì?
Hội thảo "Thúc đẩy tài chính bền vững cho nông nghiệp phát thải thấp tại ĐBSCL" diễn ra ngày 17/09/2026 tại TP. Cần Thơ. Chương trình có sự đồng hành của Dự án Sẵn sàng cho Đầu tư Tác động tại Việt Nam (IIRV) và tập trung vào một câu hỏi: làm thế nào để các mô hình sản xuất phát thải thấp đã có ở ĐBSCL đủ điều kiện tiếp cận vốn để nhân rộng.
Chương trình gồm các tham luận từ chuyên gia, doanh nghiệp tạo tác động và đại diện quỹ đầu tư tác động.
Tham luận của ông Lê Vũ Hoàng Lân
Với chủ đề "Thực trạng, cơ hội và thách thức trong triển khai nông nghiệp phát thải thấp tại ĐBSCL", ông Lê Vũ Hoàng Lân cho rằng vốn xanh chỉ đến khi giảm phát thải trở thành một mô hình kinh doanh có thể kiểm chứng, và đây không chỉ là câu chuyện môi trường. Theo ông, một dự án muốn mở rộng và hấp thụ vốn dài hạn cần đồng thời ba trụ cột: quy trình kỹ thuật sản xuất, dữ liệu (đo lường, báo cáo, xác minh và truy xuất) và thị trường (hợp đồng đầu ra, liên kết vùng nguyên liệu). Thiếu một trong ba, dự án khó mở rộng.
Một số điểm đáng chú ý trong phần trình bày:
Phân biệt ba khái niệm. Giảm phát thải, thích ứng khí hậu và tín chỉ carbon liên quan nhưng khác nhau. "Phát thải thấp" không đồng nghĩa với không phát thải, và không mặc nhiên tạo ra tín chỉ carbon.
Thứ tự ưu tiên. Diễn giả đề xuất doanh nghiệp và hợp tác xã ưu tiên hiệu quả canh tác, sau đó là giá trị thị trường, và xem carbon là phần cộng thêm khi dữ liệu đã đủ tin cậy.
Số liệu thí điểm. Dẫn nguồn Báo Điện tử Chính phủ (15/09/2025), ông cho biết 11 mô hình thí điểm năm 2025 tại 5 tỉnh ĐBSCL. Mô hình tại An Giang giảm chi phí khoảng 4,12 triệu đồng/ha và giảm phát thải 7,56-8,11 tCO₂e/ha; lợi nhuận tăng 5-8 triệu đồng/ha so với đối chứng.
Mục tiêu đến 2030. Dẫn nguồn Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (25/02/2026), ông nêu các mục tiêu của Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp, trong đó có giảm phân hóa học và thuốc BVTV 30%, giảm nước tưới 20% và giảm phát thải khí nhà kính trên 10%.
Khoảng trống. Theo ông, khoảng trống không nằm ở ý tưởng mà ở các mắt xích nối mô hình với thị trường và dòng vốn: dữ liệu MRV số, nhãn phát thải thấp, liên kết tiêu thụ và tài chính carbon.
Điểm nghẽn tài chính. Yêu cầu của bên cấp vốn (báo cáo tài chính, dữ liệu ESG, quản trị carbon, chuỗi liên kết, dòng tiền minh bạch) còn cách xa năng lực hiện tại của nhiều hợp tác xã. Ông nhấn mạnh nâng năng lực hấp thụ vốn là một hạng mục đầu tư, không phải chi phí hành chính phụ.
Cấu trúc vốn theo giai đoạn. Ông đề xuất xếp vốn theo mức độ sẵn sàng: tài trợ chuẩn bị dự án, vốn ưu đãi hoặc bảo lãnh cho hạ tầng chuyển đổi, tín dụng thương mại cho vận hành chuỗi, và vốn tác động hoặc carbon trả theo kết quả đã xác minh.
Các tham luận khác
Doanh nghiệp tạo tác động. Bà Cao Thị Cẩm Nhung, CEO Lemit Foods, chia sẻ mô hình biến mít non thành nguyên liệu thực phẩm và những nút thắt về vốn của doanh nghiệp nhỏ trong chuyển đổi xanh, đồng thời đề xuất quỹ pilot, bảo lãnh và cơ chế thử nghiệm có kiểm soát. Ông Trầm Du, Tổng Giám đốc Công ty CP Nông nghiệp Hữu cơ TD Sóc Trăng (thương hiệu Gạo Ông Du), trình bày mô hình liên kết vùng nguyên liệu lúa phát thải thấp và mục tiêu mở rộng từ 150 ha lên 1.000 ha, đề xuất ngân hàng cho vay theo phương án kinh doanh và dữ liệu chuỗi thay vì chỉ dựa vào tài sản bảo đảm. Các số liệu hiệu quả của hai doanh nghiệp do chính doanh nghiệp cung cấp.
Các công cụ tài chính. Đại diện IIRV giới thiệu khung chính sách tín dụng cho nông nghiệp, các sản phẩm của ngân hàng thương mại và các công cụ của IIX như Orange Loan Facility, Orange Climate Fund, bảo lãnh tín dụng và nền tảng đo lường tác động IIX Values, cùng khung đánh giá doanh nghiệp 5C.
Điểm chung từ hội thảo
Các tham luận gặp nhau ở một nhận định: tài chính xanh không đến từ riêng nguồn vốn, mà từ một chuỗi có tổ chức, có dữ liệu và có đầu ra ổn định. Dữ liệu phát thải đo lường được, kèm hợp đồng đầu ra, là cơ sở để ngân hàng và nhà đầu tư thẩm định.
Vai trò của dữ liệu phát thải
Với doanh nghiệp, hợp tác xã và chuỗi cung ứng nông sản, dữ liệu kiểm kê và MRV vừa phục vụ quản trị sản xuất, vừa là điều kiện để tiếp cận vốn và đáp ứng yêu cầu của người mua. VDS cung cấp dịch vụ kiểm kê khí nhà kính theo ISO 14064-1 và tư vấn ESG.
Thông tin trong bài dựa trên nội dung các tài liệu trình bày tại hội thảo; số liệu được nêu theo nguồn mà từng diễn giả dẫn.
